Zielone pomidory pod koniec sierpnia nie oznaczają automatycznie, że trzeba natychmiast zerwać cały plon. Jeżeli owoce osiągnęły już odpowiednią wielkość, są zdrowe, a krzaki nadal pozostają w dobrej kondycji, można zostawić je na roślinie i ograniczyć dalszy wzrost nowych pędów oraz kwiatów. Jak informuje Miele Experience, tempo czerwienienia zależy m.in. od temperatury, odmiany oraz kondycji rośliny, a sierpniowe pozostawanie owoców w zielonej fazie nie jest samo w sobie sygnałem problemu.
Pod koniec lata sytuacja jednak zaczyna się zmieniać. Dni stają się krótsze, noce chłodniejsze, a pomidor nadal może wytwarzać nowe pędy i kwiaty, mimo że coraz mniej nowych zawiązków zdąży osiągnąć dojrzałość. Dlatego w drugiej połowie sierpnia celem pielęgnacji nie powinno być już maksymalne rozrastanie się krzaka, lecz doprowadzenie istniejących owoców do dojrzałości. Zielony Ogródek wskazuje, że dobrze wykształcone owoce można nadal pozostawiać na roślinie, ograniczając jednocześnie późne przyrosty i obserwując warunki pogodowe.
Dlaczego pomidory są duże, ale nadal zielone?
Kolor pomidora nie pojawia się natychmiast po osiągnięciu przez owoc pełnych rozmiarów. Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy wyjaśnia, że młode owoce są zielone dzięki obecności chlorofilu. Dopiero podczas dojrzewania chlorofil zanika, a rozwija się synteza karotenoidów odpowiedzialnych za czerwone, pomarańczowe czy żółte wybarwienie. W przypadku czerwonych odmian zasadniczą rolę odgrywa likopen.
„Chlorofil zanika, bo na skutek naturalnych przemian wzmaga się synteza karotenoidów” — wyjaśnia Instytut Ogrodnictwa w publikacji dotyczącej odmian i cech owoców pomidora.
Temperatura ma tutaj duże znaczenie. Bardzo gorąca pogoda nie musi przyspieszać czerwienienia. W opracowaniu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu wskazano, że przy temperaturach przekraczających około 32°C synteza likopenu może zostać zaburzona, a zanikanie chlorofilu zachodzi wolniej. Innymi słowy, więcej upału nie oznacza automatycznie szybszego dojrzewania.
Podobne problemy opisuje brytyjskie Royal Horticultural Society. Przy nierównomiernym dojrzewaniu znaczenie mogą mieć zarówno zbyt wysoka lub niska temperatura, jak i światło, nieregularne zaopatrzenie w wodę czy składniki pokarmowe.
Zrywać czy czekać pod koniec sierpnia?
Jeżeli pomidory są duże, jędrne i zdrowe, a prognozy nie zapowiadają gwałtownego ochłodzenia, samo zakończenie sierpnia nie jest powodem do masowego zbioru zielonych owoców. W sezonie pomidory mogą dojrzewać jeszcze jesienią; Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej podaje, że szczyt sezonu na pomidory trwa od lata do późnej jesieni.
Inaczej należy postępować, kiedy sezon wyraźnie dobiega końca i pozostawienie owoców na zewnątrz staje się ryzykowne. Royal Horticultural Society zaleca wtedy zebranie niedojrzałych pomidorów i pozostawienie ich w odpowiednich warunkach do dojrzewania poza krzakiem.
W praktyce pod koniec sierpnia warto ocenić trzy rzeczy:
- czy owoce osiągnęły już typową dla odmiany wielkość;
- czy krzak pozostaje zdrowy i ma wystarczającą liczbę zdrowych liści;
- czy warunki pogodowe pozwalają pozostawić owoce na roślinie jeszcze przez kolejne dni.
Nie ma potrzeby zrywania zdrowego, dobrze rozwiniętego plonu tylko dlatego, że kalendarz pokazuje ostatni tydzień sierpnia.
Ogławianie pomidorów może pomóc pod koniec sezonu
Jednym z zabiegów stosowanych przy odmianach o niekończącym się wzroście jest ogławianie, czyli usunięcie wierzchołka głównego pędu. Chodzi o zahamowanie dalszego wzrostu rośliny i tworzenia kolejnych gron, które pod koniec lata mogą już nie zdążyć dojrzeć. Cięcie wykonuje się nad ostatnim gronem pozostawionym do dalszego rozwoju.
Podobna zasada dotyczy bardzo późnych kwiatów. Pomidor może kwitnąć przez cały sierpień, jeśli pozwalają mu na to warunki, ale portal Zielony Ogródek zwraca uwagę, że pod koniec lata trzeba już ocenić, czy nowe kwiaty mają realną możliwość przekształcenia się w dojrzałe owoce przed zakończeniem sezonu.
Nie oznacza to jednak, że krzak należy niemal całkowicie pozbawić liści. Zdrowe liście pozostają potrzebne do fotosyntezy.
Stopniowo można usuwać przede wszystkim:
- stare i żółknące dolne liście;
- liście chore lub wyraźnie uszkodzone;
- fragmenty nadmiernie zagęszczające krzak i ograniczające przewiew.
Zbyt radykalne ogołocenie rośliny nie jest zalecane. Zielony Ogródek podkreśla, że krzak powinien zachować odpowiednią powierzchnię zdrowych liści.
Nie odstawiaj nagle wody
Popularna rada, by pod koniec sezonu niemal całkowicie przestać podlewać pomidory i w ten sposób „zmusić” owoce do czerwienienia, ma istotną wadę: gwałtowne zmiany wilgotności mogą zwiększać ryzyko uszkodzeń owoców.
Badania i opracowania dotyczące uprawy pomidora wskazują, że pękanie owoców może być związane właśnie ze zmiennym uwilgotnieniem gleby — szczególnie gdy po dłuższym niedoborze wody następuje intensywne podlewanie albo obfity deszcz.
Pod koniec sierpnia podlewanie powinno być dostosowane do wilgotności podłoża i pogody, a nie gwałtownie przerywane.
Co zrobić z pomidorami zerwanymi na zielono?
Dojrzewanie może być kontynuowane już po zbiorze. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zaleca, aby niedojrzałych pomidorów nie wkładać do lodówki. Niska temperatura pogarsza warunki potrzebne do rozwinięcia smaku i aromatu.
„Nie należy przechowywać niedojrzałych pomidorów w lodówce” — wskazuje Sylwia Pacyna-Szymańska z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej w materiale opublikowanym 25 lipca 2024 roku.
NCEZ radzi pozostawiać pomidory o średnim stopniu dojrzałości w miejscu umożliwiającym dalsze dojrzewanie. Porady NCEZ dotyczące pomidorów
Proces można dodatkowo przyspieszyć za pomocą owocu wydzielającego etylen. Na oficjalnej platformie edukacyjnej ZPE opisano doświadczenie z zielonymi pomidorami, w którym obecność etenu przyspieszała zmianę ich dojrzałości.
„Dostarczanie do owoców i warzyw gazowego etenu przyspiesza ich dojrzewanie” — podsumowuje materiał edukacyjny Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
Royal Horticultural Society stosuje tę samą zasadę praktycznie: niedojrzałe pomidory można umieścić razem z dojrzałym bananem, którego etylen wspomaga proces dojrzewania.
Najważniejsze na ostatni tydzień sierpnia
Jeśli krzaki są zdrowe, a pomidory dobrze wyrośnięte, można nadal dać im czas na naturalne dojrzewanie. U odmian wysokich warto ograniczyć tworzenie nowych przyrostów przez ogławianie i nie pozostawiać roślinie nadmiernej liczby późnych kwiatów. Chore oraz żółknące liście można usuwać, ale zdrowych krzaków nie należy radykalnie ogołacać. Podlewanie powinno pozostać możliwie równomierne.
Gdy natomiast zbliża się koniec sezonu i owoce trzeba zebrać, zielony pomidor nie jest stracony. Dojrzałe fizjologicznie owoce mogą wybarwiać się już po zerwaniu, a proces można przyspieszyć, przechowując je poza lodówką razem z dojrzałym owocem wydzielającym etylen.
O tym i innych przydatnych informacjach możesz przeczytać na naszej stronie internetowej. Polecamy również lekturę: Okap pracuje głośniej niż wcześniej i słabiej ciągnie — filtr czy problem z kanałem wentylacyjnym