Co zrobić z dużą ilością pomidorów, kiedy skrzynka z działki albo kilka kilogramów kupionych warzyw zaczynają dojrzewać jednocześnie? Redakcja serwisu informuje, powołując się na Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, że sposób przechowywania warto dostosować przede wszystkim do stopnia dojrzałości owoców: niedojrzałe powinny dojrzewać poza lodówką, natomiast dojrzałe i pokrojone można schłodzić, aby ograniczyć ich szybkie psucie się.
Nie trzeba od razu gotować kolejnych garnków przecieru. Pomidory można zamrozić, upiec, wysuszyć, wykorzystać do salsy, szakszuki, leczo, faszerowanych warzyw albo sałatki z pieczywem. Przy większych zapasach szczególnie praktyczne są metody pozwalające zagospodarować kilka kilogramów jednocześnie. Trzeba jednak rozróżnić zwykłe gotowanie od domowego wekowania: przy produktach przeznaczonych do długiego przechowywania w słoikach proporcji kwasu i czasu obróbki nie powinno się dobierać „na oko”.
1. Zamrozić pomidory w całości albo w kawałkach
To jeden z najprostszych sposobów na wykorzystanie dużej ilości bardzo dojrzałych pomidorów. National Center for Home Food Preservation zaleca wybierać jędrne, dojrzałe owoce, umyć je, usunąć twardą część przy szypułce i zamrażać całe lub pokrojone. Oficjalna instrukcja przewiduje również krótkie zanurzenie pomidorów we wrzątku, jeśli chcemy łatwo zdjąć skórkę przed mrożeniem.
Po rozmrożeniu struktura pomidora będzie znacznie bardziej miękka. Nie jest to więc dobry sposób na zachowanie warzyw do późniejszej sałatki, ale sprawdza się przy zupach, gulaszach, leczo, potrawach jednogarnkowych czy sosach przygotowywanych bezpośrednio przed podaniem.
„Use only for cooking or seasoning as tomatoes will not be solid when thawed.”
(National Center for Home Food Preservation, instrukcja dotycząca mrożenia pomidorów).
Mrożenie pozwala przerobić kilka kilogramów praktycznie bez gotowania i bez przygotowywania przecieru.
NCEZ przypomina jednocześnie, że żywność rozmrożona nie powinna być ponownie zamrażana, a mrożonki należy przechowywać w stabilnej temperaturze.
2. Upiec całą blachę pomidorów
Pieczenie jest praktyczne zwłaszcza wtedy, gdy pomidory są już bardzo miękkie i nie wyglądają dobrze w sałatce, ale nadal są świeże i bez oznak zepsucia. Można przekroić je na pół lub ćwiartki, rozłożyć na blasze i wykorzystać później jako składnik makaronu, kanapek, kaszy, ryżu albo dań z jajkami.
Duża zaleta tej metody polega na zmniejszeniu objętości pomidorów. Kilka kilogramów świeżych owoców po obróbce zajmuje znacznie mniej miejsca, dlatego gotowe porcje łatwiej przechowywać lub zamrozić.
Do pieczenia można wykorzystać przede wszystkim:
- duże, mocno dojrzałe pomidory;
- pomidory śliwkowe o bardziej zwartym miąższu;
- pomidorki koktajlowe przeznaczone później do makaronu lub grzanek.
University of Minnesota wskazuje, że odmiany typu Roma mają bardziej zwarty miąższ i mniej wodnistą strukturę niż duże pomidory przeznaczone do krojenia.
3. Zrobić suszone pomidory — ale uważać na przechowywanie w oleju
Jeżeli pomidorów jest dużo, część można wysuszyć w suszarce do żywności lub piekarniku dostosowanym do suszenia. National Center for Home Food Preservation wymienia suszenie — obok mrożenia, marynowania i wekowania — jako jedną z metod pozwalających przedłużyć wykorzystanie pomidorów.
Tu pojawia się jednak istotne zastrzeżenie dotyczące popularnych domowych pomidorów zalewanych olejem. Amerykańskie centrum zajmujące się bezpieczeństwem domowego utrwalania żywności nie zaleca przechowywania pomidorów konserwowanych w oleju według dowolnie opracowanych domowych receptur, ponieważ środowisko beztlenowe wymaga szczególnej kontroli bezpieczeństwa.
Dlatego najprostszy wariant to dokładne wysuszenie pomidorów i przechowywanie ich zgodnie ze sprawdzoną metodą albo zamrożenie przygotowanych porcji.
4. Przygotować dużą porcję świeżej salsy
Pomidory, cebula, papryka, chili i zioła pozwalają szybko wykorzystać dużą ilość owoców bez przygotowywania klasycznego przecieru. Świeża salsa może trafić do tortilli, ryżu, pieczonych warzyw, dań z fasolą czy jajek.
Trzeba jednak odróżnić świeżą salsę przechowywaną w lodówce od produktu zamykanego w słoikach na wiele miesięcy.
University of Minnesota podkreśla:
„Adding acid is necessary to preserve salsa safely.”
(University of Minnesota Extension, zalecenia dotyczące domowej salsy przeznaczonej do wekowania).
Powód jest konkretny: kwasowość pomidorów może się różnić, a dodatki takie jak cebula czy papryka zmieniają parametry całej mieszaniny. Przy wekowaniu należy więc korzystać z przebadanej receptury i zachować podane proporcje składników zakwaszających.
Jeżeli salsa ma zostać zjedzona na bieżąco lub zamrożona, nie trzeba zmieniać jej w przecier ani długo gotować.
5. Zrobić dużą patelnię szakszuki
Szakszuka pozwala zagospodarować pomidory, które są mocno dojrzałe, ale nadal nadają się do spożycia. Pokrojone owoce podgrzewa się do uzyskania gęstej, kawałkowej bazy, do której pod koniec trafiają jajka.
To rozwiązanie szczególnie użyteczne wtedy, gdy pomidorów jest za dużo na zwykłe kanapki i sałatki, ale nie chcemy produkować zapasów na zimę. Bazę pomidorową można także połączyć z papryką, cebulą i przyprawami i wykorzystać jako pełne danie.
Nie ma potrzeby dokładnego blendowania pomidorów. W tym przypadku ich kawałkowa struktura jest częścią potrawy, a nie problemem do usunięcia.
6. Upiec pomidory faszerowane
Duże, jędrniejsze egzemplarze można przeznaczyć na pomidory faszerowane. To metoda szczególnie wygodna, gdy trzeba wykorzystać większą liczbę podobnej wielkości owoców.
Po wydrążeniu pomidory można wypełnić między innymi:
- ryżem lub kaszą z warzywami;
- farszem z soczewicy albo fasoli;
- mieszanką mięsa, warzyw i ziół.
Miąższu z wydrążonych pomidorów nie trzeba wyrzucać — może trafić bezpośrednio do farszu, zupy, szakszuki lub leczo. Dzięki temu jeden posiłek pozwala wykorzystać zarówno całe owoce, jak i ich środek.
7. Zrobić leczo lub ratatouille i zamrozić gotowe porcje
Jeżeli pomidory zaczynają szybko dojrzewać, praktycznym rozwiązaniem jest ugotowanie jednej dużej potrawy zamiast kilku niewielkich. Leczo, ratatouille czy inna warzywna potrawa jednogarnkowa może pochłonąć dużą ilość pomidorów razem z sezonową cukinią, papryką i cebulą.
Pomidory nie muszą być przecierane. Wystarczy je pokroić i dodać bezpośrednio do pozostałych warzyw. Po ugotowaniu część dania można zjeść od razu, a pozostałe porcje schłodzić i zamrozić w pojemnikach przeznaczonych do niskiej temperatury.
W przypadku mrożenia kluczowe jest szczelne opakowanie ograniczające kontakt produktu z powietrzem. University of Minnesota wskazuje, że usunięcie nadmiaru powietrza i szczelne zamknięcie pomagają ograniczyć wysuszanie powierzchni żywności w zamrażarce.
8. Zrobić panzanellę lub dużą sałatkę z pieczywem
Jeżeli pomidory są świeże i chcemy wykorzystać je bez żadnego konserwowania, jednym z najprostszych rozwiązań jest sałatka oparta właśnie na pomidorach. Panzanella pozwala jednocześnie zużyć większą ilość dojrzałych warzyw i czerstwego pieczywa.
Najbardziej dojrzałe pomidory można pokroić wcześniej, natomiast te, które dopiero dojrzewają, lepiej pozostawić poza lodówką. NCEZ zwraca uwagę, że niedojrzałych pomidorów nie należy przechowywać w chłodzie, ponieważ niska temperatura utrudnia osiągnięcie pożądanego smaku i aromatu. Dojrzałe oraz pokrojone owoce można natomiast schłodzić, aby przedłużyć ich przydatność.
„Nie należy przechowywać niedojrzałych pomidorów w lodówce.”
(Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, poradnik „Pora na pomidora”, 25 lipca 2024 r.).
Od czego zacząć, gdy pomidorów jest naprawdę dużo?
Najpierw warto posegregować je według dojrzałości. Owoce uszkodzone lub z oznakami psucia nie powinny trafiać do partii przeznaczonej do długiego przechowywania. Do przetwarzania przeznacza się produkty dobrej jakości; University of Minnesota zwraca szczególną uwagę, aby przy wekowaniu nie używać pomidorów spleśniałych, zepsutych, nadmiernie miękkich czy poważnie uszkodzonych.
Najbardziej praktyczna kolejność jest prosta:
- Bardzo dojrzałe pomidory — wykorzystać tego samego dnia do szakszuki, leczo, pieczenia lub salsy.
- Dojrzałe i jędrne — zamrozić, wysuszyć albo przeznaczyć do faszerowania.
- Jeszcze niedojrzałe — zostawić do dojrzewania poza lodówką.
Pomidory należą do najbardziej wszechstronnych letnich produktów. NCEZ wskazuje, że wykorzystuje się je zarówno na surowo, jak i w pastach, sosach, ketchupach czy sokach; są również źródłem likopenu oraz innych związków o działaniu antyoksydacyjnym.
Jeśli więc w połowie sezonu pojawia się pytanie co zrobić z nadmiarem pomidorów, przecier jest tylko jedną z wielu możliwości. Najmniej pracy wymagają mrożenie i pieczenie dużych partii, świeżą nadwyżkę można zamienić w szakszukę, faszerowane pomidory albo panzanellę, a przy produktach przeznaczonych do długiego przechowywania w słoikach należy korzystać z przebadanych receptur dotyczących zakwaszania i obróbki termicznej.
O tym i innych przydatnych informacjach możesz przeczytać na naszej stronie internetowej. Polecamy również lekturę: Tłusty kurz na górnych szafkach kuchennych: czym go rozpuścić bez niszczenia frontów