Jeśli amarylis ma zakwitnąć na Wigilię, cebulę trzeba posadzić najpóźniej w połowie listopada. Od posadzenia do pierwszych kwiatów mija zwykle 6–8 tygodni, więc cebula wsadzona do doniczki 13 listopada otworzy pąki mniej więcej między 25 grudnia a 8 stycznia. Żeby zdążyć na 24 grudnia, potrzebne są trzy rzeczy: ciepło (około 21°C), jasne okno i cebula, z której już wystaje czubek pędu kwiatowego.
W skrócie
- Termin: na święta sadzimy do połowy listopada, na Nowy Rok – do końca listopada.
- Doniczka tylko o 2–3 cm szersza od cebuli, górna połowa cebuli nad podłożem.
- Po kwitnieniu nie wyrzucaj rośliny: liście karmią cebulę na następny sezon.
Ile czasu potrzebuje amarylis i co zrobić, gdy zostało mniej niż 6 tygodni?
Amarylis, który w kwiaciarniach sprzedaje się pod tą nazwą, to w rzeczywistości zwartnica, czyli Hippeastrum (prawdziwy Amaryllis belladonna to inna roślina, w domach rzadko spotykana). Ogrodnicy z University of Wisconsin–Madison podają prosty rachunek:
„Kwitnie zwykle 6 do 8 tygodni po posadzeniu”.
University of Wisconsin–Madison Extension, Amaryllis (Hippeastrum)
Do Wigilii zostało dziś 41 dni, czyli niecałe sześć tygodni. To dolna granica. W praktyce oznacza to, że cebula kupiona w drugiej połowie listopada najczęściej zakwitnie już po świętach. Nie jest to porażka – kwitnący amarylis w styczniu, gdy choinka już zniknęła, cieszy chyba nawet bardziej.
Kto mimo wszystko chce zdążyć, niech wybiera w sklepie cebule, z których wychodzi już zielony, płaski koniuszek pędu (nie liść). Taka roślina ma tydzień, czasem dwa przewagi. Pomaga też stałe ciepło: parapet nad grzejnikiem odpada, bo podłoże przesycha od dołu, ale stolik w jasnym pokoju o temperaturze 20–22°C sprawdzi się dobrze.
Czego potrzebujesz do posadzenia
- Cebula – im większa i cięższa, tym więcej pędów. Twarda, bez miękkich miejsc i pleśni na piętce.
- Doniczka z otworem odpływowym, tylko o 2–3 cm szersza od cebuli. Amarylis lubi ciasno, w dużej doniczce rośnie liście zamiast kwiatów.
- Podłoże – uniwersalna ziemia do roślin doniczkowych z garścią perlitu albo drobnego żwirku.
- Drenaż – 1–2 cm keramzytu na dno.
- Podpórka – bambusowy patyczek. Pęd ma 45–60 cm i dźwiga od 2 do 6 kwiatów, łatwo się przewraca.
Krok po kroku: sadzenie amarylisa w doniczce
- Jeśli korzenie cebuli są przesuszone, zanurz same korzenie na kilka godzin w letniej wodzie. Samej cebuli nie mocz.
- Wsyp drenaż i tyle ziemi, żeby po ustawieniu cebuli jej górna połowa wystawała ponad podłoże, a do brzegu doniczki zostało ok. 2,5 cm.
- Dosyp ziemię wokół i lekko ją dociśnij palcami.
- Podlej raz, umiarkowanie, i odstaw w ciepłe, jasne miejsce (18–21°C).
- Do czasu pojawienia się pędu podlewaj oszczędnie – ziemia ma być ledwo wilgotna, nigdy mokra. Gdy pęd rośnie, podlewaj częściej.
- Obracaj doniczkę co 2–3 dni, bo pęd wygina się do światła.
Amarylis w szkle, bez ziemi
Coraz częściej cebule sprzedaje się do uprawy w wazonie: szklane naczynie z przewężeniem, na którym cebula siedzi „na sucho”, a w wodzie są wyłącznie korzenie. To działa, ale pod jednym warunkiem – woda nie może dotykać piętki cebuli, bo zacznie gnić w kilka dni. Poziom wody warto sprawdzać co dwa dni i wymieniać ją raz w tygodniu. Czas do kwitnienia jest podobny jak w doniczce, za to cebula po takim sezonie jest mocno osłabiona i rzadko kwitnie ponownie. Jeśli zależy ci na roślinie na lata, wybierz zwykłą ziemię.
Gdy pąki zaczną się otwierać, przestaw roślinę w chłodniejsze miejsce, bez bezpośredniego słońca. W 15–18°C kwiaty trzymają się wyraźnie dłużej niż w ciepłym salonie. Więcej o tym, jak ustawić doniczki w sezonie grzewczym, piszemy w poradniku o pielęgnacji roślin doniczkowych zimą.
Terminy, temperatury i warianty – tabela
| Co | Ile / kiedy | Uwagi |
|---|---|---|
| Sadzenie na Wigilię | do ok. 13–15 listopada | wybieraj cebule z widocznym pędem |
| Sadzenie na Nowy Rok | do końca listopada | zwykła cebula zdąży |
| Od posadzenia do kwitnienia | 6–8 tygodni | w chłodzie dłużej |
| Temperatura wzrostu | 18–21°C | jasne miejsce |
| Temperatura w czasie kwitnienia | 15–18°C | bez ostrego słońca |
| Spoczynek cebuli | 8–10 tygodni, 7–13°C | ciemno, bez podlewania |
| Od końca spoczynku do kwiatów | 4–6 tygodni | po wznowieniu podlewania |
| Cebula w wosku | kwitnie bez wody | zwykle jednorazowa, nie odbija |
Dane o czasie kwitnienia i temperaturach pochodzą z poradnika Wisconsin Horticulture, przeliczone na stopnie Celsjusza.
Najczęstsze błędy przy amarylisie
Zalanie cebuli na starcie. To błąd numer jeden. Bez liści roślina prawie nie pobiera wody, a mokra ziemia szybko prowadzi do gnicia piętki. Lepiej podlać za mało niż za dużo.
Zakopanie cebuli w całości. Szyjka ma być nad ziemią. Inaczej woda zbiera się między łuskami.
Za duża doniczka. Wygląda ładniej, ale roślina rozbudowuje korzenie i kwitnie później albo słabiej.
Parapet nad kaloryferem lub przy nieszczelnym oknie. Gorące, suche powietrze skraca kwitnienie, a zimny przeciąg od szyby potrafi zatrzymać wzrost pąków.
Pozostawienie zwierząt bez nadzoru. Według listy roślin trujących ASPCA amarylis jest toksyczny dla psów i kotów, najwięcej szkodliwych związków ma cebula. Doniczkę lepiej postawić tam, gdzie kot nie sięga.
Co zrobić z amarylisem po kwitnieniu?
Większość cebul ląduje w styczniu w koszu, a szkoda – zdrowa cebula zakwitnie znów za rok. Plan wygląda tak:
- Styczeń–luty: usuwaj przekwitłe kwiaty razem ze zgrubieniem u nasady, żeby roślina nie traciła sił na nasiona. Pęd utnij dopiero wtedy, gdy zżółknie, kilka centymetrów nad szyjką cebuli. Liście zostaw.
- Marzec–sierpień: jasne miejsce, regularne podlewanie, raz w miesiącu nawóz do roślin kwitnących w słabszym stężeniu. Od końca maja, gdy minie ryzyko przymrozków, doniczka może stać na balkonie w słońcu.
- Koniec lata: ogranicz podlewanie, aż liście zżółkną. Wtedy je obetnij.
- Jesień: 8–10 tygodni spoczynku w chłodnym, ciemnym miejscu (piwnica, chłodny schowek, 7–13°C), bez wody. Potem wymiana wierzchniej warstwy ziemi, ciepło, pierwsze podlanie – i po 4–6 tygodniach pąki.
Licząc wstecz: jeśli chcesz kwiatów na kolejne święta, cebulę trzeba schować na spoczynek mniej więcej w połowie września. Pora wyjęcia doniczki z balkonu przypada wtedy na okres, gdy w nocy robi się chłodno – podobnie jak przy roślinach, które trzeba osłonić przed pierwszymi przymrozkami.
FAQ
Czy amarylis posadzony w grudniu zdąży na święta?
Nie. Przy 6–8 tygodniach od posadzenia do kwitnienia cebula wsadzona w grudniu zakwitnie w drugiej połowie stycznia lub w lutym.
Ile razy podlewać amarylis po posadzeniu?
Raz po posadzeniu, potem dopiero wtedy, gdy wierzchnia warstwa ziemi przeschnie. Częściej – dopiero gdy pęd ma kilkanaście centymetrów.
Dlaczego amarylis wypuszcza tylko liście?
Najczęściej cebula była za mała, za krótko odpoczywała albo przez lato miała za mało światła i nawozu. Czasem winna jest za duża doniczka.
Czy amarylis w wosku można posadzić po przekwitnięciu?
Można spróbować: zdjąć wosk i drucianą podstawkę, posadzić cebulę w ziemi. Bywa jednak tak wycieńczona, że nie odbija – to raczej dekoracja na jeden sezon.
Czy amarylis jest trujący?
Tak, szczególnie cebula. Trzymaj roślinę z dala od zwierząt i małych dzieci, a po przesadzaniu umyj ręce.