Dywan śmierdzi po praniu najczęściej wtedy, gdy po czyszczeniu zbyt długo pozostaje wilgotny — szczególnie w głębszych warstwach runa, podkładzie lub podłożu pod wykładziną. Jak informuje Miele Experience, mokre materiały znajdujące się we wnętrzach powinny zostać dokładnie osuszone możliwie szybko, najlepiej w ciągu 24–48 godzin. To właśnie kontrolowanie wilgoci jest podstawową metodą ograniczania rozwoju pleśni.
Nieprzyjemnego zapachu po praniu nie należy więc maskować odświeżaczem ani kolejną porcją detergentu. Najpierw trzeba ustalić, czy dywan faktycznie wysycha, usunąć z niego możliwie dużo pozostałej wody i zwiększyć wymianę powietrza. Jeżeli po kilkunastu godzinach powierzchnia wydaje się sucha, ale spód pozostaje zimny i wilgotny, proces suszenia nie został zakończony. Carpet and Rug Institute, organizacja branżowa zajmująca się wykładzinami i dywanami, wskazuje, że prawidłowo czyszczona na mokro wykładzina powinna wyschnąć w około 12 godzin.
Dlaczego świeżo wyprany dywan zaczyna pachnieć stęchlizną
Sam zapach nie oznacza automatycznie, że w dywanie rozwinęła się już widoczna pleśń. Jest jednak sygnałem, że materiał pozostał wilgotny wystarczająco długo, aby warunki wewnątrz jego struktury stały się niekorzystne.
EPA wyjaśnia, że zarodniki pleśni są naturalnie obecne w powietrzu, natomiast do ich wzrostu potrzebna jest wilgoć. Pleśnie mogą rozwijać się między innymi na drewnie, papierze, tkaninach oraz dywanach.
„The key to mold control is moisture control” — „Kluczem do kontroli pleśni jest kontrola wilgoci” (EPA, oficjalne wytyczne dotyczące pleśni i wilgoci w budynkach).
Po praniu problem może dotyczyć nie tylko włókien widocznych od góry. Woda przenika również do spodniej warstwy dywanu, a w przypadku wykładziny — do podkładu znajdującego się bezpośrednio pod nią. Jeśli pranie wykonano dużą ilością wody, a urządzenie piorące słabo ją odessało, powierzchnia może wyschnąć znacznie wcześniej niż głębsze warstwy.
Ryzyko zwiększają:
- zamknięte okna i niewydolna wentylacja;
- wysoka wilgotność względna w mieszkaniu;
- gruby dywan lub chłonny podkład;
- pozostawienie mokrego dywanu płasko na podłodze;
- zbyt duża ilość roztworu piorącego;
- niewystarczające odessanie wody po praniu;
- chłodna podłoga ograniczająca odparowanie wilgoci od spodu.
Polski serwis edukacyjny Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej zwraca uwagę, że niewystarczająca wymiana powietrza prowadzi do gromadzenia wilgoci, a wilgotne pomieszczenia sprzyjają rozwojowi pleśni.
Najważniejsze są pierwsze 24–48 godzin
EPA zaleca, aby wilgotne lub mokre materiały i elementy wyposażenia zostały oczyszczone i dokładnie wysuszone w ciągu 24–48 godzin. Według agencji w większości przypadków szybkie osuszenie w takim przedziale pozwala zapobiec rozwojowi pleśni.
CDC podaje podobną zasadę w swoich zaleceniach dotyczących sprzątania po zawilgoceniu:
„Dry your home and everything in it as quickly as possible – within 24 to 48 hours if you can” (CDC, zalecenia dotyczące usuwania wilgoci i pleśni).
Nie oznacza to, że po dokładnie 48 godzinach każdy mokry dywan będzie spleśniały. Granica 24–48 godzin jest stosowanym przez instytucje zajmujące się jakością powietrza okresem, w którym należy doprowadzić zawilgoczone materiały do możliwie szybkiego wyschnięcia.
Im dłużej woda pozostaje zamknięta w grubym runie i podkładzie bez intensywnej wymiany powietrza, tym trudniej kontrolować sytuację.
Co zrobić, gdy dywan po praniu nadal jest mokry
Pierwszym zadaniem jest usunięcie wody, a dopiero później walka z zapachem.
Jeżeli dostępny jest odkurzacz piorący lub urządzenie przeznaczone do ekstrakcji wody, warto przeprowadzić kilka przejazdów ssawką bez podawania kolejnego roztworu piorącego. Chodzi o wyciągnięcie wilgoci, która pozostała między włóknami.
Następnie należy maksymalnie zwiększyć przepływ suchego powietrza wokół materiału.
Najskuteczniejsza kolejność działań wygląda następująco:
- Odsysanie wody. Nie należy ponownie moczyć dywanu tylko dlatego, że pojawił się zapach. Najpierw trzeba usunąć pozostałą wilgoć.
- Wentylacja. Jeżeli warunki na zewnątrz na to pozwalają, należy otworzyć okna i stworzyć przepływ powietrza. Pomocne mogą być również wentylatory.
- Osuszanie powietrza. Przy wysokiej wilgotności w mieszkaniu skuteczniejszy od samego ogrzewania może być osuszacz powietrza.
EPA zaleca używanie wentylatorów i osuszaczy w celu przyspieszenia wysychania oraz utrzymywanie wilgotności względnej w pomieszczeniach poniżej 60 proc., optymalnie w przedziale około 30–50 proc.
Nie wystarczy sprawdzić dywanu dłonią od góry
Jednym z najczęstszych błędów jest uznanie dywanu za suchy tylko dlatego, że runo nie pozostawia wilgoci na dłoni.
Trzeba sprawdzić również spód. Jeżeli konstrukcja dywanu na to pozwala, należy unieść jego fragment i skontrolować powierzchnię stykającą się z podłogą. Przy wykładzinach zamontowanych na stałe sytuacja jest trudniejsza, ponieważ wilgoć może pozostać w niewidocznym podkładzie.
Carpet and Rug Institute podaje:
„Carpet that is wet cleaned should be dry within 12 hours” — wykładzina czyszczona na mokro powinna być sucha w ciągu 12 godzin (Carpet and Rug Institute, FAQ dotyczące pielęgnacji wykładzin).
Jeżeli po tym czasie materiał nadal jest wyraźnie mokry, warto potraktować to jako sygnał do intensyfikacji suszenia.
Czy można po prostu włączyć ogrzewanie
Wyższa temperatura może przyspieszyć parowanie, ale samo ogrzewanie pomieszczenia nie rozwiązuje problemu, jeśli wilgotne powietrze nie jest usuwane.
W zamkniętym pomieszczeniu woda przechodzi z dywanu do powietrza. Bez wymiany powietrza wilgotność wewnątrz pomieszczenia rośnie, przez co dalsze parowanie może zwolnić.
Dlatego skuteczniejsze jest połączenie ogrzewania — jeśli jest potrzebne — z wentylacją lub osuszaczem.
EPA zaleca redukowanie wilgotności między innymi poprzez zwiększenie wentylacji, korzystanie z klimatyzacji oraz osuszaczy.
Czy suszarka do włosów pomoże
Suszenie niewielkiego, miejscowo zawilgoconego fragmentu to inna sytuacja niż próba osuszenia całego dużego dywanu.
Strumień ciepłego powietrza z suszarki oddziałuje przede wszystkim na niewielką powierzchnię. Przy grubym dywanie problemem pozostaje woda zgromadzona głębiej.
Nie należy też przegrzewać materiału. Dywany mogą być produkowane z różnych włókien, klejów i materiałów spodnich, dlatego metody czyszczenia i suszenia powinny odpowiadać zaleceniom producenta.
Carpet and Rug Institute przypomina, że sposób konserwacji powinien być zgodny ze specyfikacją producenta konkretnej wykładziny.
Nie dolewaj kolejnego środka tylko po to, żeby zamaskować zapach
Gdy pojawia się zapach stęchlizny, kuszącym rozwiązaniem jest ponowne spryskanie dywanu środkiem piorącym, octem, odświeżaczem lub preparatem zapachowym.
To nie usuwa podstawowej przyczyny, jeżeli problemem jest wilgoć.
Dodatkowe zwilżenie może przede wszystkim przedłużyć czas schnięcia. W przypadku stosowania jakiegokolwiek preparatu czyszczącego należy również uwzględnić wymagania producenta włókna i wykonać próbę w mało widocznym miejscu.
Carpet and Rug Institute zaleca przed użyciem środka do usuwania plam przeprowadzenie próby na niewidocznej części dywanu, aby sprawdzić między innymi trwałość koloru.
Soda oczyszczona nie zastąpi suszenia
Soda jest często przedstawiana jako domowe rozwiązanie na zapach z dywanu. Nie zmienia jednak najważniejszej zasady: jeśli źródłem problemu jest mokry podkład lub niewyschnięte runo, materiał musi przede wszystkim zostać osuszony.
Nie warto przykrywać wilgotnego dywanu proszkiem tylko po to, aby chwilowo zmniejszyć intensywność zapachu.
Najpierw należy doprowadzić materiał do pełnego wyschnięcia. Dopiero potem można ocenić, czy zapach rzeczywiście pozostał i czy konieczne jest ponowne prawidłowe czyszczenie.
Kiedy zapach może świadczyć o problemie z pleśnią
CDC wskazuje, że pleśń może mieć charakterystyczny stęchły zapach. Jednocześnie zaznacza, że jeżeli pleśń jest widoczna lub wyczuwalna, należy ją usunąć oraz rozwiązać problem wilgoci.
Niepokojące są przede wszystkim sytuacje, gdy:
- zapach staje się mocniejszy zamiast zanikać podczas suszenia;
- dywan przez długi czas pozostaje wilgotny od spodu;
- pojawiają się widoczne naloty lub przebarwienia;
- mokry jest również podkład albo powierzchnia pod dywanem;
- po wysuszeniu stęchły zapach szybko powraca.
Pleśń może rozwijać się nie tylko na samym runie. EPA wymienia dywany wśród materiałów, na których wzrost grzybów może wystąpić, jeżeli obecna jest odpowiednia ilość wilgoci.
Kiedy dywan może wymagać usunięcia
Nie wszystkie materiały nasiąknięte wodą można skutecznie uratować.
CDC rekomenduje usuwanie dywanów i tapicerki, które zostały silnie namoczone i nie mogą zostać szybko oraz całkowicie wysuszone. EPA wskazuje podobnie, że materiały porowate mogą wymagać usunięcia, jeżeli nie da się ich skutecznie oczyścić i wysuszyć.
Szczególnej uwagi wymaga wykładzina, pod którą znajduje się mokry podkład. Osuszenie samego włosia nie rozwiązuje wówczas problemu.
W przypadku dużej powierzchni, długotrwałego zawilgocenia lub stwierdzonej pleśni racjonalne jest skorzystanie z profesjonalnej firmy zajmującej się osuszaniem i czyszczeniem wykładzin.
Pleśni nie należy ignorować ze względów zdrowotnych
EPA podaje, że kontakt z pleśnią może powodować reakcje alergiczne, podrażnienie oczu, skóry, nosa, gardła i płuc, a u osób chorujących na astmę uczulonych na pleśń może prowokować napady choroby.
CDC wymienia osoby z alergiami, przewlekłymi chorobami układu oddechowego oraz obniżoną odpornością jako grupy wymagające szczególnej ostrożności podczas usuwania pleśni.
Jeżeli konieczne jest samodzielne usuwanie widocznej pleśni, CDC zaleca ochronę oczu i skóry oraz co najmniej respirator klasy N95. Organizacja ostrzega również przed mieszaniem środków czyszczących, szczególnie wybielacza z amoniakiem, ponieważ może dojść do powstania niebezpiecznych oparów.
Co zrobić krok po kroku, gdy dywan nadal śmierdzi
Najpierw trzeba ustalić, czy źródłem zapachu jest nadal obecna woda.
Jeżeli dywan jest wilgotny, priorytetem pozostaje suszenie: odessanie możliwie dużej ilości wody, zapewnienie intensywnego przepływu powietrza oraz obniżenie wilgotności w pomieszczeniu.
Po całkowitym wyschnięciu należy ponownie ocenić zapach. Jeżeli zniknął, przyczyną najprawdopodobniej było długie zaleganie wilgoci lub pozostałości po czyszczeniu. Jeśli silna woń stęchlizny pozostaje, konieczne jest sprawdzenie również spodu dywanu, podkładu i podłogi.
Nie powinno się przykrywać mokrego dywanu meblami ani pozostawiać go w słabo wentylowanym pomieszczeniu.
Najważniejszy pozostaje czas. Oficjalne zalecenia EPA i CDC konsekwentnie wskazują 24–48 godzin jako okres, w którym zawilgoczone materiały powinny zostać dokładnie wysuszone, aby ograniczyć prawdopodobieństwo rozwoju pleśni.
Jeżeli dywan śmierdzi po praniu, nieprzyjemny zapach jest więc przede wszystkim sygnałem, żeby sprawdzić stan wilgotności całej jego konstrukcji, a nie jedynie powierzchni. Szybkie odessanie wody, skuteczna wentylacja i obniżenie wilgotności powietrza mają większe znaczenie niż kolejne środki zapachowe. Gdy materiał nie daje się dokładnie wysuszyć, pachnie stęchlizną mimo osuszania albo pojawiają się oznaki pleśni, problem wymaga już nie maskowania zapachu, lecz usunięcia źródła wilgoci i oceny, czy dywan można bezpiecznie zachować.
O tym i innych przydatnych informacjach możesz przeczytać na naszej stronie internetowej. Polecamy również lekturę: Drugie śniadanie do szkoły: jak połączyć białko, błonnik i węglowodany, by dziecko nie zgłodniało po dwóch lekcjach