Grzejnik ciepły tylko u góry albo wyraźnie cieplejszy po jednej stronie nie zawsze oznacza awarię. Przed rozpoczęciem sezonu grzewczego trzeba przede wszystkim rozróżnić prawidłowy rozkład temperatury od problemu z powietrzem w instalacji, zaworem termostatycznym lub przepływem wody. Jak informuje Miele Experience, sposób nagrzewania grzejnika trzeba oceniać razem z temperaturą pomieszczenia oraz zachowaniem całej instalacji.
Pierwszym sygnałem wymagającym kontroli jest sytuacja, w której po uruchomieniu ogrzewania pomieszczenie pozostaje chłodne, a znaczna część grzejnika przez dłuższy czas nie nagrzewa się. Powietrze znajdujące się w obiegu może ograniczać prawidłowy przepływ wody; po dłuższej przerwie w pracy instalacji, między innymi po lecie, odpowietrzenie może być potrzebne właśnie przed rozpoczęciem intensywnego ogrzewania. Viessmann wskazuje również, że grzejnik pozostający ciepły tylko z jednej strony może być jednym z objawów obecności powietrza w instalacji.
Ciepła góra i chłodniejszy dół nie zawsze oznaczają problem
Samo stwierdzenie, że góra grzejnika jest gorętsza od jego dolnej części, nie wystarcza do rozpoznania usterki. Danfoss wyjaśnia, że podczas normalnej pracy gorąca woda wpływa do grzejnika, oddaje energię do pomieszczenia, a następnie jako chłodniejsza wraca do instalacji. Dlatego różnica temperatur między górną i dolną częścią powierzchni może być naturalnym skutkiem odbierania ciepła przez pomieszczenie.
„Twój grzejnik działa tak, jak powinien, gdy jest ciepły na górze i zimny na dole.”
— Danfoss, materiały dotyczące termostatów i zaworów grzejnikowych.
Nie należy więc odpowietrzać grzejnika wyłącznie dlatego, że jego dolna część jest chłodniejsza od górnej.
Inaczej trzeba potraktować sytuację, gdy ciepły pozostaje tylko niewielki fragment urządzenia, pomieszczenie nie osiąga ustawionej temperatury albo z instalacji dobiegają charakterystyczne odgłosy. Viessmann wskazuje, że powietrze w układzie może zakłócać rozprowadzanie ciepła, a grzejnik może wtedy nagrzewać się tylko częściowo.
Przed rozpoczęciem dalszej diagnostyki warto więc sprawdzić trzy rzeczy:
- czy po dłuższej pracy ogrzewania pomieszczenie osiąga zadaną temperaturę;
- czy nierównemu nagrzewaniu towarzyszą bulgotanie, gwizdanie lub inne odgłosy instalacji;
- czy problem dotyczy jednego grzejnika, czy kilku urządzeń znajdujących się w tej samej instalacji.
Grzejnik ciepły tylko z jednej strony — najpierw sprawdź powietrze w instalacji
Jedną z podstawowych czynności przed sezonem jest kontrola odpowietrzenia instalacji. Bosch Home Comfort w zaleceniach dotyczących przygotowania ogrzewania do sezonu wymienia odpowietrzenie grzejników obok oczyszczenia ich z zabrudzeń oraz sprawdzenia ciśnienia wody.
Viessmann opisuje sytuację jeszcze bardziej bezpośrednio: jeśli w systemie znajduje się powietrze, przepływ ciepła może być utrudniony, a grzejniki mogą pozostawać ciepłe tylko po jednej stronie. Często pojawiają się przy tym odgłosy dochodzące z instalacji.
„Jeśli systemie grzewczym znajduje się powietrze, ciepło może być rozprowadzane z trudem”.
— Viessmann, poradnik dotyczący diagnostyki instalacji grzewczej.
Procedura odpowietrzania zależy od rodzaju instalacji, dlatego przed rozpoczęciem pracy należy uwzględnić instrukcję producenta urządzenia grzewczego. Purmo dla instalacji w domu jednorodzinnym zaleca przed odpowietrzaniem całkowite otwarcie zaworów termostatycznych, a następnie wyłączenie pompy cyrkulacyjnej lub źródła ciepła i odczekanie około 20 minut. Po odpowietrzeniu może być konieczne ponowne ustawienie ciśnienia poprzez uzupełnienie wody.
Vaillant także zaleca zatrzymanie ogrzewania przed wykonaniem tej czynności. Producent wskazuje, aby po ostygnięciu grzejników ostrożnie otworzyć odpowietrznik i zamknąć go, gdy zamiast powietrza zacznie pojawiać się woda.
Podstawowa kolejność kontroli wygląda więc następująco:
- otworzyć zawór termostatyczny zgodnie z instrukcją instalacji;
- zatrzymać źródło ciepła lub pompę, jeżeli wymaga tego procedura producenta;
- poczekać, aż obieg się uspokoi;
- zabezpieczyć podłogę i ścianę przy odpowietrzniku;
- ostrożnie otworzyć odpowietrznik;
- zamknąć go po usunięciu powietrza i pojawieniu się wody;
- po zakończeniu sprawdzić ciśnienie instalacji zgodnie z dokumentacją źródła ciepła.
Jeżeli odpowietrzanie trzeba powtarzać regularnie, nie powinno się ograniczać diagnostyki wyłącznie do ponownego wypuszczenia powietrza.
Viessmann podaje, że konieczność częstego odpowietrzania może być związana między innymi ze zbyt niskim ciśnieniem. Purmo wskazuje z kolei, że częsta potrzeba uzupełniania wody może świadczyć o nieszczelności układu lub problemie z naczyniem wzbiorczym.
Głowica jest ustawiona wysoko, a grzejnik nadal zimny? Sprawdź zawór
Drugim punktem diagnostyki jest zawór termostatyczny. To właśnie zawór decyduje o ilości wody przepływającej przez grzejnik. Danfoss wyjaśnia, że położenie stożka zaworu określa wielkość przepływu wody do odbiornika ciepła.
Po kilku miesiącach bez ogrzewania problemem może być zablokowany trzpień zaworu. Danfoss publikuje osobną instrukcję dotyczącą takiej sytuacji: po zdjęciu odpowiedniej głowicy trzpień powinien dać się lekko wcisnąć o około 2–3 mm i samoczynnie wrócić. Producent opisuje również sposób jego delikatnego odblokowania, ale konstrukcja mocowania głowicy zależy od zastosowanego modelu zaworu.
„Kołek powinien przesunąć się o 2-3 mm i ponownie wyskoczyć.”
— Danfoss, instrukcja dotycząca zablokowanego zaworu grzejnikowego.
Nie należy przy tym demontować korpusu zaworu ani rozszczelniać instalacji. Jeżeli użytkownik nie zna konstrukcji konkretnego zaworu, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest sprawdzenie instrukcji producenta lub zlecenie kontroli instalatorowi.
Odpowietrzenie nie pomogło? Problemem może być przepływ
Jeżeli grzejnik został prawidłowo odpowietrzony, zawór działa, a mimo tego urządzenie nagrzewa się tylko częściowo, kolejnym elementem diagnostyki jest przepływ w instalacji. Viessmann podaje, że przy takim objawie może być potrzebne zrównoważenie hydrauliczne albo sprawdzenie zaworu termostatycznego.
Równoważenie hydrauliczne ma zapewnić odpowiedni rozdział wody pomiędzy poszczególnymi grzejnikami. Gdy warunki hydrauliczne są nieprawidłowe, bliżej położone odbiorniki mogą otrzymywać inny przepływ niż grzejniki znajdujące się dalej w obiegu. Viessmann wskazuje, że taka sytuacja może pojawić się między innymi po wymianie kilku grzejników lub modernizacji źródła ciepła.
W takim przypadku samo wielokrotne odpowietrzanie nie usuwa przyczyny. Konieczne może być ustawienie przepływów przez zawory regulacyjne albo przeprowadzenie pełnego równoważenia instalacji. To prace wymagające znajomości parametrów systemu.
Co sprawdzić przed pierwszym uruchomieniem ogrzewania
Przed rozpoczęciem sezonu grzewczego Bosch Home Comfort zaleca między innymi oczyszczenie powierzchni grzejników, ich odpowietrzenie oraz kontrolę ciśnienia wody w instalacji. Jest to szczególnie praktyczne po kilku miesiącach, podczas których centralne ogrzewanie pozostawało nieużywane.
Przy pierwszym uruchomieniu warto następnie obserwować nie tylko samą temperaturę powierzchni grzejnika, lecz także działanie całego układu. Jeżeli wszystkie grzejniki zaczynają pracować, pomieszczenia osiągają ustawioną temperaturę, a dół urządzenia jest jedynie chłodniejszy od góry, nie musi to oznaczać nieprawidłowości. Danfoss opisuje taki rozkład temperatury jako normalny efekt oddawania ciepła przez wodę przepływającą przez grzejnik.
Problem zaczyna się wtedy, gdy część powierzchni pozostaje wyraźnie zimna i jednocześnie grzejnik nie jest w stanie ogrzać pomieszczenia.
Jeżeli po odpowietrzeniu nadal występuje ten sam objaw, należy sprawdzić zawór termostatyczny oraz przepływ. Jeśli podobne problemy dotyczą kilku grzejników, szczególnie po zmianach w instalacji, przyczyną może być jej regulacja hydrauliczna.
W instalacji indywidualnej po odpowietrzaniu trzeba także skontrolować ciśnienie według wartości przewidzianej dla konkretnego urządzenia. Nie ma jednej właściwej wartości dla każdego systemu, dlatego punktem odniesienia powinna być instrukcja kotła, pompy ciepła lub innego źródła ciepła. Viessmann podkreśla, że zbyt niskie ciśnienie może być jednym z powodów powtarzających się problemów z powietrzem w instalacji.
Jeśli grzejnik grzeje tylko z jednej strony mimo prawidłowego odpowietrzenia, zawór termostatyczny działa, a ciśnienie jest zgodne z wymaganiami instalacji, dalsza diagnostyka powinna objąć przepływ i zrównoważenie hydrauliczne. Właśnie te elementy producenci systemów grzewczych wskazują jako kolejne punkty kontroli, gdy proste odpowietrzenie nie przywraca prawidłowej pracy urządzenia.
O tym i innych przydatnych informacjach możesz przeczytać na naszej stronie internetowej. Polecamy również lekturę: Tłusty kurz na górnych szafkach kuchennych: czym go rozpuścić bez niszczenia frontów